یکشنبه, 29 مرداد 1396

در فصل گرما مراقب گرمازدگي كودكمان باشيم!

-گرماي زياد چه اثراتي روي كودك دارد؟

بديهي است اگر كودك در معرض گرما قرار گيرد دماي بدنش افزايش مي يابد و حالت يك كودك تب دار را نشان مي دهد، گونه ها سرخ مي شود، دچار تعريق بيشتر شده و علائمي ديگري مثل بي حالي و يا در مواردي تهوع و استفراغ خواهد داشت. چنين كودكي بتدريج دچار كم آبي بدن (دهيدراتاسيون) مي شود كه خود را به صورت چشمان گود افتاده، كاهش اشك، خشكي مخاط دهان و كاهش طراوت پوستي نشان مي دهد. اگر گرمازدگي در اثر در معرض نور خورشيد قرار گرفتن ايجاد شده باشد، علايم پوستي بارزتري را شاهد خواهيم بود. 

 

-آفتاب سوختگي چگونه ايجاد مي شود؟

آفتاب سوختگي اساساً با اشعه ماوراء بنفش B ايجاد مي شود كه طول موج 320- 290 نانومتر دارد. حساسيت كودكان به اشعه ماوراء بنفش (UV) بر اساس نوع پوست آنها (تيره يا روشن بودن) متفاوت است. كودكان داراي پوست هاي روشن و سفيد بيشتر دچار آفتاب سوختگي مي شوند و كمتر پوستشان برنزه مي شود در حاليكه كساني كه پوست هاي تيره تر دارند با تابش اشعه خورشيد بيشتر برنزه مي شوند تا دچار آفتاب سوختگي شوند. اثرات ايجاد شده UVB بعد از 12-6 ساعت بعد از اولين مواجه ايجاد شده و در مدت 24 ساعت به حداكثر مي رسد. اثرات شامل قرمزي، درد، تورم و حتي تاول مي باشد. 

-چگونه آفتاب سوختگي شديد را درمان كنيم؟

آفتاب سوختگي حاد شديد را بايد با كمپرس هاي آب سرد كنترل نمود. همچنين با تجويز پزشك و استفاده از داروهاي كورتيكواستروئيد موضعي، التهاب و درد تا حدي كاهش مي يابد و داروهاي خوراكي مثل ايبوپروفن مي توانند قرمزي و درد را كاهش دهند. تركيبات حاوي بي حس كننده هاي موضعي نسبتاً بي تأثير بوده و به علت احتمال ايجاد درماتيت تماسي، استفاده از آنها خطرناك خواهد بود. 

-مواجهه طولاني مدت با اشعه آفتاب چه اثرات مخربي مي تواند داشته باشد؟

در صورت آسيب پوست توسط نور خورشيد كه به علت مواجه طولاني مدت و غيرضروري با اشعه آفتاب ايجاد مي شود، علاوه بر ايجاد پيري زودرس در پوست و چين و چروك در آينده، كودك در معرض خطر ضايعات بدخيم پوستي قرار مي گيرد. سرطان هاي پوستي بدخيم مثل SCC، BCC و ملانوما تماماً با شيوع بيشتر در پوست آسيب ديده با نور خوشيد رخ مي دهند. به خصوص آفتاب سوختگي هاي تاولي در كودكان و نوجوانان بطور قابل ملاحظه اي خطر ايجاد ملانوم بدخيم را افزايش مي دهند. 

-چگونه مي توان در بچه ها از آفتاب سوختگي پيشگيري كرد؟

بهترين روش جلوگيري از ايجاد آسيب هاي ذكر شده اجتناب از مواجهه با نور مستقيم و شديد خورشيد خصوصاً در حدفاصل ساعات 11 صبح تا 3 بعدازظهر مي باشد. همچنين استفاده از محافظت كننده‌هاي فيزيكي پوستي مثل سايه‌بان و كلاه براي پيشگيري از آفتاب سوختگي بخصوص در كودكان توصيه مي شود. در ارتباط با كودكاني كه پوست روشن و سفيد دارند با تجويز پزشك استفاده از ضد آفتاب هايي با فاكتور محافظتي در برابر نور خورشيد (SPF) حدود 15 مي تواند مناسب باشد. 

-چگونه متوجه كم آبي بدن كودك گرمازده بشويم؟

كودكي كه در اثر گرمازدگي دچار كم آبي بدن شده است در ابتدا دچار بي قراري و تحريك پذيري مي شود. اين كودك تشنه است و اگر آب يا نوشيدني ديگري در دسترسش قرار گيرد با ولع مي نوشد. چشمهايش گود افتاده است و پوست بدنش طراوت لازم را ندارد. دراين شرايط است كه بايد هرچه سريعتر مايعات خنك در اختيار كودك قرار گيرد و جهت درمان به پزشك مراجعه نمايد. 

-آيا گرمازدگي مي تواند شرايطي كه تهديد كننده جان كودك است ايجاد كند؟

طبيعتاً ادامه كم آبي بدن كودك مي تواند نتايج جبران ناپذيري را ايجاد نمايد. اگر به كودكي كه دچار  كم آبي شده دسيدگي مناسب نشود، فرورفتگي چشم ها افزايش مي يابد ، كودك دچار خواب آلودگي غيرعادي يا كاهش سطح هوشياري مي شود، توانايي نوشيدن مايعات كاهش يافته و يا ديگر نمي تواند مايعات را بنوشد. در اين حالت است كه بايد فوراً نسبت به رساندن كودك به بيمارستان جهت دريافت مايعات وريدي و مانيتورينگ مداوم اقدام شود. 

-چگونه مي توانيم از ايجاد گرمازدگي پيشگيري كنيم؟

دماي مطلوب براي محيط زندگي كودكان بين 24-20 درجه سانتيگراد است بنابراين بايد از قرار دادن كودكان در محيط هاي بسيار گرم پرهيز كرد. همچنين مانع قرار گرفتن مداوم آنها در برابر اشعه شديد و مستقيم آفتاب در فصول گرم و زمان هاي تابش مستقيم آفتاب شد. بنابراين در چنين شرايطي حضور كودك در سايه مناسب تر خواهد بود. و استفاده از چتر، سايه بان و كلاه مي تواند مناسب باشد. نيز مي بايست مايعات خنك كافي در اختيار كودك براي نوشيدن قرار گيرد، پيش از آنكه آنقدر دچار مشكل شود تا ديگر نتواند بنوشد!

 

دکتر وحید قبادی دانا

متخصص نوزادان ،کودکان ونوجوانان

عضو هیات علمی