سه شنبه, 06 تیر 1396

فقط مادران و مادربزرگ ها بخوانند!

آيا شيردهي نياز به مهارت خاصي دارد؟

پاسخ اين است كه همه مادران اين امكان را دارند كه به نوزادان خود شير دهند. اما روش صحيح شيردادن به گونه اي است كه: 

 

1-بدن نوزاد روبروي مادر و در تماس نزديك با بدن او باشد. 

2-سر و بدن نوزاد در يك امتداد باشند.

3-صورت نوزاد روبروي پستان مادر و چانه اش به پستان چسبيده باشد. 

4-لب بالاي نوزاد روي لبه بالايي هاله قهوه اي پستان و لب پايين نوزاد هم روي لبه پاييني هاله قهوه اي باشد. 

5-مادر هنگام شيردادن احساس درد و ناراحتي نكند. 

6-پستان مادر با سوراخ هاي بيني شيرخوار فاصله داشته و راه تنفس او را نبندد. 

7-صداي بلعيدن شير به خوبي شنيده شود. 

از كجا بدانيم مادر به اندازه كافي شير براي سير شدن نوزاد دارد؟

مقدار توليد شير مادر بستگي به دفعات مكرر تغذيه شيرخوار و مكيدن صحيح و مؤثر و تخليه كامل پستان دارد. ترشح شير مادر معمولاً از روز دوم افزايش مي يابد. البته در زايمان اول ممكن است اين افزايش ترشح 5 تا 6 روز طول بكشد. شير مادر در روزهاي اول حجم محدودي دارد، البته نياز نوزاد هم در همين حد است. پس از آنكه شير مادر جريان پيدا كرد، (معمولاً روز سوم تا چهارم تولد) اگر نوزادي كه فقط شير مادر مي خورد حداقل 6 پوشك خيس در 24 ساعت داشته باشد، نشانه آن است كه حجم شير مادر كافي است. البته بهترين راه براي تشخيص كافي بودن شير مادر، كنترل افزايش وزن شيرخوار با مراجعه به پزشك يا مراكز بهداشتي درماني و پايش منظم رشد است. 

در دوره شيردهي چه داروهايي را نبايد خورد؟

گرچه هر دارويي كه مادر مصرف مي كند به مقدار كمي (2-1 درصد) وارد شيرش مي شود اما مصرف اكثريت قابل توجهي از داروها براي شيرخوار عارضه اي در پي ندارد. مصرف دارهايي نظير استامينوفن، مسكن هاي ساده، داروهاي ضد سرماخوردگي و آنتي هيستامين ها به مقدار معمولي و مدت كوتاه و همچنين اكثريت قريب به اتفاق آنتي بيوتيك ها مانعي براي شيردادن نيستند. با این حال لازم است قبل از مصرف آنتی بیوتیک با پزشك متخصص مشورت شود. 

چرا بيني نوزاد ما كيپ مي شود؟ 

بيني نوزاد بسيار ظريف است با سوراخ هاي باريك كه با كوچكترين تغيير در دما و جريان هوا ديواره هاي مخاط بيني متورم مي شود و راه عبور هوا را مي بندد در اين صورت نوزاد به راحتي تنفس نمي كند و دچار خشكي دهان شده و به علت ترشحات پشت حلق حالت عُق زدن پيدا مي كند. در اين حالت است كه نوزاد نمي تواند به راحتي شير بخورد و پس از هر مِک كه به سينه مي زند سينه را رها مي كند تا از دهان نفس بكشد. 

بنابراين بايد با چكاندن قطره «كلرورسديم 65/0%» و سپس تميز كردن بيني با «مكنده بيني» يا «فين گير» راه عبور هوا را باز نگه داشت. مرطوب كردن هواي اتاق با استفاده از دستگاه بخور نيز به رفع اين مشكل كمك خواهد كرد. در صورت ادامه اين مشكل، پزشك به شما كمك خواهد كرد. 

با بند ناف نوزاد چه بايد كرد؟

بند ناف نوزاد به طور معمول پس از 5 تا 10 روز مي افتد البته در بعضي از نوزادان، اين مدت تا 15 روز و بيشتر هم مي رسد. بايد دقت داشت بند ناف زير پوشك نرود و خشك نگه داشته شود. روي ناف پماد نماليد و بند ناف را چرب نكنيد چون افتادن بند ناف به تأخير مي افتد. تنها پس از جدا شدن و افتادن بند ناف است كه مي بايست توجه بيشتري به بهداشت ناف داشت. براي تميز كردن ناف مي توان از محلول رقيق شده الكل طبي استفاده كرد. پس از افتادن بند ناف اكثراً روي ناف «دَلمه اي» مي بندد. توصيه مي شود هر بار كه ناف را تميز مي كنيد اين دلمه را به آرامي با پنبه آغشته به الكل طبي از روي ناف جدا كرده و برداريد و گودي ناف را تميز كنيد. 

از چه موقع مي شود نوزاد را به حمام برد؟

بسياري از مادران، حمام بردن نوزاد را تا افتادن بند ناف به تعويق مي اندازند و فكر مي كنند كه خيس شدن بند ناف باعث عفونت خواهد شد. بايد گفت مادران مي توانند نوزاد خود را پس از تولد و در حالي كه بند ناف او هنوز نيفتاده است استحمام كنند. فقط بايد با ملايمت با بند ناف مواجه شوند تا موجب كنده شدن و خونريزي نشود. بنابراين شست و شوي نوزاد و خيس شدن ناف، او را در معرض هيچ خطري قرار نخواهد داد. البته حمام كردن نوزاد كه در محيطي گرم صورت مي گيرد در مجموع نبايد از چند دقيقه تجاوز كند و از ريختن آب بسيار گرم و يا سرد روي سر و بدن نوزاد بايد جداً خودداري كرد. 

در حالت عادي مدفوع نوزاد چگونه است؟

اولين مدفوع نوزاد كه غليظ، چسبناك و به رنگ سياه يا سبز تيره است حداكثر تا 48 ساعت بعد از تولد دفع مي شود. البته بسياري از نوزادان چند دقيقه پس از تولد شروع به دفع مدفوع اوليه مي كنند. پس از 2 الي 3 روز شيرخوردن رنگ مدفوع تغيير مي كند مدفوع نوزادي كه شير مادر مي خورد رقيق و گاهي حتي آبكي است. رنگ آن زرد روشن و طلايي است و در داخل آن دانه هاي كوچك سفيدي ديده مي شود. معمولاً به تعداد دفعاتي كه مادر به نوزاد در شبانه روز شير بدهد، نوزاد دفع مدفوع خواهد داشت و اين كاملاً براي نوزاد طبيعي است و نمي توان آن را اسهال ناميد. 

دماي اتاق نوزادچقدر بايد باشد؟ چقدر بايد به نوزاد لباس پوشاند؟

درجه هواي اتاق نوزاد را بايد با تناسب تغيير فصل، نارسي يا رسيده بودن و وزن هنگام تولد نوزاد تعيين كرد. هرچه هوا گرمتر باشد بايد به تناسب هواي اتاق خنك تر و هرچه هوا سردتر باشد هواي اتاق بايد گرمتر نگه داشته شود. اما هيچگاه نبايد نوزاد در برابر باد مستقيم پنكه يا كولر قرار گيرد. اگر نوزاد نارس به دنيا آمده يا به نسبت وزن كمي دارد بايد در دوره نوزادي او را گرمتر نگه داشت. دماي نرمال بدن نوزاد 37-6/36 درجه سانتي  گراد است كه مي بايست با تكنيك مناسب اندازه گيري شود. همچنين درباره دماي مناسب هواي اتاق نوزاد بايد گفت كه بهتر است اين دما در تابستان در حدود 22-20 درجه سانتي گراد و در زمستان در حدود 24-22 درجه سانتي گراد نگه داشته شود. 

براي دريافت پمفلت آموزشي مي توانيد به مطب مراجعه نماييد.

 

دكتر وحيد قبادي دانا

متخصص نوزادان،‌ كودكان و نوجوانان

بورد تخصصي از دانشگاه تهران- عضو هيأت علمي