سه شنبه, 06 تیر 1396

پدر و مادر از دكتر مي پرسند

با زردي نوزادم چه كار كنم؟

اغلب نوزادان دو تا سه روز بعد از تولد تا حدي دچار زردي مي شوند. اولين جايي كه زردي در آن ديده مي شود چشم‌ها است و پس از بهبودي هم آخرين جايي كه از زردي پاك مي شود چشم ها هستند. اگر نوزاد در 24 ساعت اول تولد زرد شود حتماً غيرطبيعي است و مي‌بايست هرچه سريعتر پزشك را از اين قضيه مطلع كرد چون ممكن است زردي خيلي سريع افزايش يابد. اهميت زردي در اين است كه ماده بيلي روبين كه باعث رنگ زرد پوست مي شود اگر از حدي بالاتر برود، در مغز نوزاد رسوب مي كند و باعث صدمات جبران ناپذير همچون فلج مغزي و عقب ماندگي ذهني مي شود.

اين فاجعه با مراجعه سريع به پزشك و انجام نور درماني و در موارد بسيار شديد تعويض خون نوزاد به راحتي قابل جلوگيري مي باشد. در مدتي كه نوزاد زرد است بهتر است شيردهي زود به زود و با فواصل زماني كمتر صورت گيرد. توجه كنيد كه دادن آب و آب قند باعث بدتر شدن زردي خواهد شد. در رابطه با عرقيات و جوشانده هاي گياهي مانند ترنجبين و شيرخشت بايد گفت هر چند اين داروها به علت ايجاد لينت مزاج در نوزاد تا حدي زردي طبيعي نوزادان را كمتر مي كنند اما تجويز اين داورها جايي در درمان علمي زردي ندارد. بايد دانست كه لامپ هاي مهتابي معمولي خانگي اثري در درمان زردي ندارند و نور درماني مي بايست در بيمارستان و يا در شرايط خاصي كه پزشك تجويز كند با دستگاه مخصوص فتوتراپي در منزل انجام گيرد. 

چرا نوزاد ما اينقدر به خودش مي پيچد؟

حدود يكي دو هفته بعد از تولد، بعضي نوزادان دچار بي‌قراري‌هايي به صورت گريه هاي طولاني همراه با به خود پيچيدن مي شوند. گاهي گريه ها آنقدر شديد و طولاني مي‌شود كه صداي نوزاد دچار گرفتگي مي شود. اين ناآرامي ها بيشتر هنگام عصر و شب است و معمولاً در زمان مشخصي در روزهاي بعد تكرار مي شود. اين بي تابيها، به «دل دردهاي كوليكي» شهرت دارند. كوليك شبانه نوزاد با در آغوش گرفتن و تكان دادن او تاحدي كاهش مي يابد. گهواره ها هم به همين منظور استفاده مي شدند. اين ناراحتي معمولاً بعد از دو سه ماهگي خودبخود و به تدريج بهبود پيدا مي كند. مهم اين است كه علت گريه‌هاي نوزاد شما بيماري خطرناكي نباشد و گرنه كوليك شبانه آسيبي به نوزاد نخواهد رساند كه پزشك شما را مطمئن خواهد كرد. البته بعضي داروها تا حدودي باعث تخفيف علائم خواهند شد.

چرا شكم نوزاد ما نفاخ است؟

به طور طبيعي معمولاً نوزادان در مقايسه با ساير سنين داراي شكمي نفاخ هستند كه اين نفخ مي تواند به علت گريه هاي نوزاد، بلع هوا هنگام سكسكه كردن يا به دليل روش شيردهي نادرست باشد. گاهي نيز نوزادي كه گرفتگي بيني دارد نمي تواند درست شير بخورد و بعد از هر مك كه به سينه مي زند مي خواهد نفس تازه كند كه اين كار منجر به بلع هوا و ايجاد نفخ شكم مي شود. همچنين مصرف غذاهاي نفاخ توسط  مادر ممكن است باعث نفخ شكم نوزاد شود. برخلاف تصور برخي كه آب قند را مانع نفخ مي دانند، بايد گفت به علت شكسته شدن قند توسط شيره هاي گوارشي، گاز آزاد شده از روده هاي نوزاد، خود باعث تشديد نفخ مي شود. 

نكند پاهاي نوزاد ما عيبي داشته باشد؟!

يكي از معايناتي كه در بدو تولد توسط پزشكان انجام مي شود معاينه مفاصل لگن نوزاد است تا پزشك مطمئن شود مبادا نوزاد مبتلا به دررفتگي مادرزادي استخوان ران از مفصل لگن باشد. در صورتي كه اين دررفتگي مادرزادي پس از تولد كشف شود با تمهيدات ساده اي قابل درمان و برطرف شدن مي باشد. اما اگر به آن توجه نشود ممكن است شيرخوار بعداً حتي به عمل هاي متعدد جراحي نياز پيدا كند. نكته ديگري كه معمولاً پدران و مادران به آن حساس هستند خميدگي ران ها و ساق هاي نوزاد است كه برخلاف تصور برخي، ارتباطي با نرمي استخوان و كمبود كلسيم ندارد و در اكثر موارد طبيعي است. حالت كماني پاها با رشد و بزرگ شدن كودك معمولاً بين سنين دو تا سه سالگي خودبخود تصحيح مي شود. 

زمان مناسب ختنه چه موقع است؟

والدين مي توانند بدون نگراني، نوزاد سالم خود را بلافاصله پس از تولد ختنه كنند. اگر نوزاد پس از تولد،‌ بيمار يا زرد شده و نياز به درمان دارد، ختنه را مي توانند چند روز به تعويق بياندازند. پس از دوره نوزادي، ختنه مي تواند در هر زماني كه براي والدين راحت و مناسب است انجام گيرد. اما شايد بهتر باشد كه كودك را پيش از شش ماهگي و حداكثر تا پيش از يكسالگي ختنه كنند. اگر والدين تا اين زمان اين كار را نكردند، با توجه به سن و حالات رواني كودك، بهتر است ختنه را به بعد از 2 تا 5 سالگي موكول كنند. 

آيا نوزاد ما دچار يبوست شده است؟

نوزادي كه از شير مادر استفاده مي كند ممكن است در ابتدا روزانه تا هشت بار و گاهي هم بيشتر،‌ اجابت مزاج داشته باشد. هنگامي كه در يك نوزاد از تعداد دفعات دفع كاسته شود بيش از هر چيز بايد از كفايت ميزان شيردهي اطمينان حاصل شود. همچنين اغلب نوزادان به طور طبيعي پيش از دفع مدفوع پاها را داخل شكم جمع كرده و به خود پيچ و تاب مي دهند و بعد از زور زدن و احياناً گريه كردن با شروع دفع مدفوع آرام مي شوند. اين مدفوع كه قوامي شل و آبكي و عادي دارد نه تكه تكه است و نه سفت و سخت، اين حالت طبيعي، يبوست نيست و نيازي به درمان ندارد و صدمه اي به وزن گيري و سلامت نوزاد نخواهد زد. اما اگر نوزاد هنگام دفع، مدفوعي سفت و خشك شده و تكه تكه داشته باشد حتي اگر روزي 2 بار شكمش كار كند دچار يبوست شده است و بايد پزشك را براي چاره جويي در جريان قرار داد. 

چرا به نوزاد آب قند ندهم؟

آب قند در افرايش وزن نوزاد نقشي ندارد؛ اگرچه ممكن است موقتاً جلوي گريه نوزادگرسنه را بگيرد. نوزاداني كه فقط شير مادر مي خورند افزايش وزن بهتري نسبت به نوزاداني كه همراه شيرمادر آب قند هم مي خورند، دارند. اگر به مدت طولاني به نوزاد خود آب قند بدهيد چهره نوزاد شما به ظاهر، اصطلاحاً «تپل» مي شود. اما اين گونه هاي پف آلود نه تنها دليل سلامت نوزاد نيست بلكه نشان از سوء تغذيه او دارد و همچنين اين نوزادان معمولاً در قسمت سرين و پاها دچار سوختگي مي شوند. آب قند به دليل شيريني جلوي اشتهاي نوزاد را مي گيرد و ممكن است نوزاد شيريني آب قند را به شيريني شير مادر ترجيح داده و از خوردن شير مادر امتناع كند. علاوه بر اين چون آب قند معمولاً با شيشه و پستانك به نوزاد داده مي شود، ممكن است نوزاد راحت طلب سر پستانك را به زحمت مكيدن سينه مادر ترجيح دهد. نيز برخلاف تصور برخي، آب قند هم باعث افزايش زردي نوزاد زرد و هم باعث افزايش نفخ و دل درد او خواهد شد. 

وقتي نوزادمان گريه و بي تابي مي كند چه چيزهايي را در او چك كنيم؟

شايعترين و شناخته شده ترين علت، «گرسنگي»‌ است. «خيس بودن» پوشك نوزاد هم او را ناراحت مي كند. گاهي اوقات «ادرار سوختگي» نوزاد آنچنان او را بي قرار و بي‌تاب مي كند كه خواب و آرامش را از او و پدر و مادرش سلب مي كند. مسائل گوارشي نوزاد مثل «كوليك هاي شبانه»، «نفخ شكم»، «ترش كردن و بالا آوردن شير» و «عدم دفع مدفوع» هم از علل گريه هاي ادامه دار برخي نوزادان است. در بعضي شرايط «احساس سرما يا گرما» در نوزاد باعث ناراحتي و بي قراري مي شود. اما بعضي وقت ها هم جنبه هاي رواني تأثيرگذار مي شوند. مثلاً «عصبانيت يا استرس مادر» به نوزاد منتقل مي شود و آرامش او را بهم مي زند. ديگر اينكه بي توجهي به خواست نوزاد و تعلل در پاسخ به نيازهاي او باعث «عصبانيت و خشم» او مي شود و به اصطلاح با پدر و مادر لج مي كند. اما بعضي وقت ها هم گريه نوزاد ناشي از «درد» يا «تب و بيماري» است كه حتماً بايد جدي گرفته شود تا خداي ناكرده پشيماني به بار نياورد!

براي دريافت پمفلت آموزشي به مطب مراجعه نمایید .

 

دكتر وحيد قبادي دانا

متخصص نوزادان،‌ كودكان و نوجوانان

بورد تخصصي از دانشگاه تهران- عضو هيأت علمي